Navigasyon

Osmanlı İmparatorluğu Tarihi Nedir?

Umut Batuhan

‏‏‏‏‏‏‏‏Hiyonist
Osmanlı Tarihi Nedir? Osmanlı Tarihi Hakkında Bilinmesi Gerekenler Nelerdir? Hiyon Bilgi Paylaşım Platformu


Osmanlı İmparatorluğu Tarihi

Oğuz Han soyundan Kayı boyuna dayanan Osmanlı ailesinin kurduğu devletin adı Osmanlı'dır. Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucusu Osman Bey'dir. Osman Bey'in babası olan Ertuğrul Gazi, Gündüz Alp'in oğludur.

Devletin II. hükümdarı olan Orhan Gazi zamanında Rumeli topraklarının fethi başladı. Birinci Murad ve Yıldırım Bayezid devrinde askeri gücün artması yeni toprakları ve fetihleri de beraberinde getirdi. Fatih Sultan Mehmed dönemi imparatorluğun şekillenmesinde milat denilebilecek gelişmelere sahne oldu. Bu dönemde Türk İslam devlet yapısı Osmanlı'nın kavuştuğu yeni bir yönetim oldu. II. Bayezid, Yavuz Sulta Selim ve Kanuni Sultan Süleyman , Osmanlı'ya en güçlü imparatorluk devrini yaşattı. 17. yüzyıl sonrası birkaç padişah istisna, devlette sultanın yetkisinin saray halkına ve merkezdeki bürokratlara geçmeye başladığı görüldü.

II. Selim'e kadar olan padişahlar bizzat ordusunun en ön safında savaşa katıldı. İkinci Selim hiç sefere çıkmadan vefat eden ilk padişah oldu.

Ailenin en büyük erkeği I. Ahmed döneminde tahta çıkmaya başladı. Bu döneme kadar kimin padişah olacağı bilinmiyordu. Bunun yanı sıra I. Ahmed döneminde kardeşlerin öldürülmesine son verildi. Büyük kardeş tahta çıktığı için diğer kardeşler kontrol altında tutuldu. Bu kontroller vezirlerin, damatların ve valide sultanların yönetime müdahalesini getirdi.

IV. Murad'ın vefatından sonra Osmanlı İmparatorluğu ilk siyasi krizini yaşadı. İlk defa hanedan tek kişi kaldı. Sultan İbrahim tahta çıkınca ilk seneleri alışık olmadığı sıkıntılarla geçti. Alternatif olarak ailelerin sözü edilmesine rağmen devlet yıkılana dek Sultan İbrahim'in soyundan hanedan devam etti.

İlhanlıların etkisiyle yıkılan 13. yüzyılda geride çok sayıda Türkmen topluluk bırakmıştı. Birçok yeni beylikler kurulmuş, Osmanlılar da bu beyliklerin en küçüğüydü. Kastamonu uç bölgesinde Eskişehir, Bursa ve İznik'te kendi varlığını hissettirdi. Osman Bey 1302'de Bizans'ı yenince etkisini ancak o zaman gösterebildi.

İlk hedefinde denizler olan Osmanlılar, Marmara kumsallarına ulaşmayı başardı. Rumeli'de Edirne'yi alınca Balkanlar'da ilerlemeyi sürdürdü. Bosna, Arnavutluk, Makedonya, Bulgaristan art arda fethedildi. Bosna ve Arnavutluk Müslümanlığı benimsedi, kabul etti.

Osmanlıların Batı'daki ilerleyişinin ardından orada uzun süre kalmasının en büyük etkeni kılıca değil, insanlara değer vermesi oldu. Köylü halkının feodal beylere bağlılığı kaldırıldı, vergiler düşürüldü, her din ve mezhebe hoşgörüyle bakıldı, adaletli bir hüküm zalimliğin önüne geçti.

Anadolu'daki Türk beylikleri bir bir Osmanlı'nın hükümdarlığına katıldı. Her şey iyi giderken Timur ile girilen savaşta Yıldırım Bayezid'in esir düşmesiyle 1402 senesi İmparatorluğun topraklarının küçülmesini de beraberinde getirdi. Yıldırım Bayezid'in oğullarının taht kavgası işleri daha da yokuşa sürdü. 1402-1413 senelerinde Fetret Devri tarihte yerini aldı. Dört kardeşin taht kavgasında galip gelen isim Çelebi Mehmet oldu.

Fatih'in tahta geçmesi imparatorluk çağının başlangıcı oldu. 1453 Osmanlı tarihi kadar dünya tarihini de etkileyen bir zaman dilimi oldu. Çetin bir savaş ve iyi bir kuşatmanın ardından Konstantinopolis fethedildi ve İstanbul sıfatını aldı. Bu savaş Doğu Roma'yı yıktığı gibi Orta Çağ'ı kapatıp Yeni Çağ'ı açtı. 21 yaşındaki Sultan II. Mehmet büyük bir fethin ardından Fatih unvanıyla bilindi.

Osmanlı'nın imparatorluk anlayışı 19. yüzyılda ortaya çıkan emperyalist anlayış gibi değildi. 19. yüzyılın imparatorluk tavrı artık toprak bütünlüğü olmadığı gibi sömürgecilik zihniyeti ana unsurdu. Osmanlı'da imparatorluk anlayışı etnik grupları din ve dillerine göre yadırgamadan yaşatmayı amaç edinmişti.

Doğu Roma, Trabzon Rum İmparatorluğu adıyla 1461'e kadar 8 yıl daha ayakta kalmaya çalıştıysa da Trabzon'un fethiyle tamamen ortadan kaldırıldı.

Yavuz Sultan Selim'le doğu sınırları genişletildi. İran'la çetin bir mücadele başladı ve Kanuni Sultan Süleyman da bu siyaseti devam ettirdi. Yavuz Sultan Selim devrinde Mısır da Osmanlı hakimiyetine alındı.

Osmanlı'nın Avrupa'daki gücü Kanuni Sultan Süleyman devrinde zirveye ulaştı. Doğu'da Safevi tehlikesi durduruldu. Mukaddes yerleri koruma altına almak için birçok yeni fetihler yapıldı. Donanma güçlendirilecek Kuzey Afrika'ya hakim olundu.

1718-1730 seneleri arası sonradan Lale Devri olarak adlandırılan en mesut seneler oldu. Bu şahane dönemi Patrona Halil İsyanı ve kanlı olaylar bitirdi.

18. yüzyılda birçok toprak kaybedilse de yine geri alındı. 1739'dan 1768'e kadar ilk defa 30 sene savaşsız geçti. Bu tarihten sonra askeri alanda reform daha da hissedildi. Devletin toprak kayıpları art arda geldi.

Askeri alanda Osmanlı, rakiplerinden geri kalmaya başladı. Ruslarla yapılan savaşların yaraları ağırdı. Büyük toprak kayıpları yaşandı. Osmanlı topraklarında bağımsız devletler kurulmaya başlanınca, kaybedilen topraklarda Müslüman halkının akıbeti kötü oldu. Çok sayıda insan öldürüldü ve etnik temizlik yapıldı. Milliyetçilik akımları isyanları beraberinde getirdi. Dış destekli isyanlar dünyanın yeniden paylaşılmasını hızlandırdı. Büyük devletlerin sömürgeci politikaları koskoca Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasını ve çözülmesini getirdi.

II. Mahmud döneminde devlet yönetiminde ve askeri alanda büyük reformlar yapılmıştı.

1875 senesinde Balkanlar'da büyük ayaklanmalar oldu ve ayaklanan halklar kendi bağımsızlığını ilan etti.

93 Savaşı, Osmanlı'nın çöküşünü hızlandırdı. Türk tarihinin en karanlık dönemi idi. Osmanlı Asya ve Avrupa'da yenilgiye uğradı. On binlerce Müslüman yerlerinden sürüldü, öldürüldü ve etnik temizliğe maruz kaldı. Osmanlı halkının bütün Yasaklı kelimeYasaklı kelimeYasaklı kelime varlıkları yağmalandı. Anadolu'ya kaçışlar yaşandı. Müslümanların Yasaklı kelimeYasaklı kelimeYasaklı kelime varlığını alma hırsı, çok sayıda soykırımı da beraberinde getirdi. Sırbistan, Karadağ, Bulgaristan, Romanya Ve Yunanistan gibi büyük devlet Osmanlı topraklarında kuruldu.

Yıkılma sürecine giren devletin borçları arttı. Yeni kurulan devletlerin ittifak tavırları Osmanlı'ya daha da zor anlar yaşattı. I. Dünya Savaşı bütün dünyayı derinden sarsarken Osmanlı İmparatorluğu'nun da sonunu getirdi.

3 Temmuz 1918'de son Osmanlı padişahı VI. Mehmet Vahdettin tahta çıktığında Suriye, Filistin, Kudüs, Bağdat, Halep, Şam çoktan Fransızların ve İngilizlerin eline geçmişti.

Anadolu'da başlayan milli direniş Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a ayak basmasıyla yeni bir devletin kurulmasına karar verildi. 16 Kasım 1922 Osmanlı İmparatorluğu'nun resmi olarak sonu oldu...


Osmanlı İmparatorluğu Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Kuruluş Dönemi'nde I. Osman, Orhan Bey, I. Murad Hüdavendigar ve Yıldırım Bayezid padişahlık yaptı. Yıldırım Bayezid'in dört oğlunun 13 sene boyunca taht kavgası yaşadığı devir Fetret Devri olarak tarihe geçti. Mehmet Çelebi ve II. Murad Kuruluş Dönemi'nin padişahlarıydı.

Yükselme Devri Fatih Sultan Mehmed ile başladı. II. Bayezid ve Yavuz Sultan Selim ile devam etti ve Kanuni Sultan Süleyman'la sona erdi.

Duraklama Dönemi II. Selim'le başladı. III. Murad, III. Mehmed, I. Ahmed, I. Mustafa, II. Osman, IV. Murad, I. İbrahim, IV. Mehmet, II. Süleyman, II. Ahmed ve II. Mustafa bu dönemin padişahlarıydı.

Gerileme Dönemi III. Ahmed ile başlamıştır. I. Mahmud, III. Osman, III. Mustafa, I. I. Abdülhamit, Abdülaziz, V. Murad, II. Abdülhamit, V. Mehmet Reşat da bu dönemin padişahlarından idi.

İşgal Dönemi ve Yıkılış VI. Mehmet Vahdettin vaktinde gerçekleşti.

Öldürülen ilk padişah II. Osman'dır. Akli dengesini kaybeden padişahlar I. Mustafa ve I. İbrahim'dir. 622 senelik zamanda içerisinde 36 padişah tahta geçti.

Osmanlı devlet anlayışının temelinde İslam vardı. Devlet yönetimi Saraydan yapılıyordu. Osmanlı'nın en büyük sarayı Topkapı Sarayı idi. Üç ayrı bölümden oluşan bu Saray Birun, Enderun ve Harem'den oluşmaktaydı. Topkapı Sarayı her zaman dünyanın en önemli saraylarındandır.

Devletin en önemli konuları Divan-ı Hümayun'da görüşülüyordu.

Padişahtan sonra sadrazam ya da vaziriazam denilen kişi gelirdi. Vezir sayısı çoğu zaman değişse de ortalama yedi vezir atanırdı.

II. Mahmud devri Osmanlı'nın Modern Devri denilen seneleridir. II. Mahmud kalıcı askeri yenilikleri getirdi. Sekban-ı Cedid adıyla yeni bir ordu inşa edildi ancak kısa süre sonra sona erdi. Maalesef ki Eşkinci Ocağı da uzun ömürlü olamadı.

1826 senesinde Yeniçeri ocağı kaldırılınca yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediyye adlı bir birlik kuruldu. İyi bir eğitimle bu bu ordu devlet yıkılışına kadar devam etti. Bu ordu aynı zamanda yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin yeni ordusunun temelini atmıştır.

Tanzimat devirleri Osmanlı'nın kültürel, ekonomik, sosyal bakımdan ilerleme kaydettiği yıllardır.

Kurulduğu senelerde düzenli bir ordusu bulunmayan Osmanlı Devleti'nin ilk düzenli ordusu Orhan Bey vaktinde kuruldu. Yeniçeri Ocağı, Topçu Ocağı gibi askeri birlikler sonraki birlikler sonraki yıllarda kuruldu ve devletin katılmış olduğu her savaşta etkisini hissettirdi.

Osmanlı Devleti'nin en reformcu hükümdarlarından biri de III. Selim'di. Nizam-ı Cedid adında ordu kurmuştur. Avrupai tarzda ilk eğitimi bu askerler almıştır. Tabur ve alaylara ayrıldılar.

Osmanlı Devleti 20. yüzyılda Avrupa'da hızla gelişmeye başlayan askeri havacılık alanında çalışmalar yaptı. 1911'de ordu içinde havacılık bölümü açıldı. Hava Uçuş Okulu adında bir mektep açıldı. Fransa, Almanya ve İngiltere ilk uçak ve malzemelerinin alındığı ülkeler idi. Yurt dışına havacılık eğitimi için personel gönderildi. Osmanlı'nın ilk havacılık çalışmaları sonucunda I. Dünya Savaşı'nda Almanya'dan alınan uçaklar da savaşta kullanıldı.

Osmanlı Devleti kara beyliği olarak kurulmasına rağmen 14. yüzyılda denizlerle tanıştı ve denizciliğe önem verdi. Birçok şehirde tersaneler inşa edildi.

İstanbul'un fethinde donanmanın çok katkısı olmamıştır. Karadan yürütülen gemilerin Haliç'e indirilmesi tarihin ilginç notları arasındaki yerini aldı. Aynı taktiksel plan 1456'da Belgrad'ın, 1470'te de Eğriboz'un kuşatılmasında kullanıldı.

Turgut Reis, Kılıç Ali Paşa, Barbaros Hayreddin Paşa ve Kemal Reis Osmanlı'nın muteber denizcilerinden idi.

Mekke ve Medine'yi tehdit eden Portekizlilerden kutsal toprakları korumak amacıyla denizlere daha çok açıldılar. Akdeniz ticaretini ancak güçlü bir donanma sayesinde elde tutabildiler.

Kanuni devrinde Venedik, Papalık, Ceneviz, Portekiz, Malta, İspanya gibi devletler Osmanlı'ya karşı ittifak haline geldi. 1538 Preveze Deniz Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu galip geldi.

1571'de İnebahtı Savaşı'nda Osmanlılar yenik düşünce donanma da ağır hasar aldı. Bu tarihten sonra donanma yeniden güçlendirildi. Kadırga adıyla bilinen kürekli gemilerin yerini kalyon denilen yelkenli gemiler aldı.

Osmanlı Devletinin donanmadaki en büyük kaybı Çeşme'de oldu. Ahşap gemilerin yan yana demirlemesi bir hataydı ve Osmanlı da bu hatanın bedelini ağır ödemek zorunda kaldı. Rus donanmasının ani baskınına müdahale edilememesi ve topçu atışlarının ardından Rus ateş gemilerinin limana girmesinin ardından Osmanlı donanmasının ateşe verdi. Bu baskın Osmanlı donanmasını yok etti. Çeşme'de donanmanın yok edilmesinin ardından büyük bir hasar alan Osmanlı, müthiş bir tersane ve gemi inşa faaliyetine başladı. Donanma yeniden kuruldu ancak 1827'de Navarin'de bulunan Osmanlı donanması İngiltere, Fransa ve Rusya'nın baskını sonucunda 52 gemi ve 6000 denizci kaybı oldu.

Sultan Abdülmecit ve Sultan Abdülaziz dönemlerinde Osmanlı Devleti sayıca dünyanın en iyileri arasındaydı. Osmanlı donanmasının görüldüğü son savaş I. Dünya Savaşı'dır.

Osmanlı altı asır boyunca dünyanın en muteber imparatorlukları arasında yer aldı. Bilim, sanat, edebiyat, mimari alanda binlerce insan, on binlerce eserlere imzasını bıraktı. İstanbul bilimin ve sanatın merkezi haline geldi. Devletin bütün topraklarında Osmanlı sanatının şahane eserleri işlendi. Matematik, tıp, astronomi sahalarında önemli çalışmalar yapıldı. Hat, çini, musiki sanat eserleri en güzel örneklerine kavuştu.

Camiler, hanlar, hamamlar, çeşmeler, sebiller, maksemler, saraylar, askeri yapıtlar, türbeler, konaklar, saat kuleleri, karakollar, köşkler, kasırlar, medreseler, sıbyan mektepleri, darüşşifalar, imaretler, bedestenler, çarşılar, arastalar, köprüler, muvakkithaneler, darülkurallar, kütüphaneler, namazgahlar, Osmanlı'nın mimari eserleri arasındadır.


Üç kıtada hüküm süren ve Türk-İslam dünyasının en uzun ömürlü devleti Osmanlılar 622 yıllık ömrünü 1922'de tamamladı.
 
Üst